احمد دیناری؛ معاون سرمایه گذاری و تأمین منابع اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی / نویسنده کتاب زرافه باش یک سروگردن بالاتر از دیگران/ مشاور، سخنران و نویسنده مهارت های بازاریابی و فروش/دانشجوی دکترای مدیریت گردشگری(بازاریابی)/ناشر رسانه سیاحت و سفر

استان پهناور خراسان رضوی با توجه به ویژگی های جغرافیایی ممتاز، برخورداری از زیرساخت های مناسب حمل و نقل هوایی، ریلی و جاده ای ، ظرفیت های قابل توجه تاریخی، فرهنگی و طبیعت گردی، وجود مضجع مطهر امام رضا (ع) در مرکز استان، مشاهیر نامدار و ورود سالیانه بالغ بر 30 میلیون نفر گردشگر داخلی و دومیلیون نفر گردشگر خارجی و همچنین اختصاص نیمی از واحدهای اقامتی کشور به خود، قطب سرمایه گذاری گردشگری به شمار رفته و قابلیت ها و ظرفیت های فوق، تأثیر فراوانی بر میزان جذب و توجیه پذیری سرمایه گذاری در این استان به ویژه سرمایه گذاری اتباع کشورهای خارجی دارد.

فعالیت بالغ بر 2150 تأسیسات گردشگری متنوع با ایجاد حدود 35000 نفر شغل مستقیم و 90000 شغل غیر مستقیم و 270 پروژه در حال ساخت و تبدیل با حجم تقریبی سرمایه گذاری حدود 16000 میلیارد تومان و اشتغال 11000 نفر در کنار 33 منطقه نمونه محلی، استانی، ملی و بین المللی گردشگری و ظرفیت های بی بدیل حوزه های میراث فرهنگی و صنایع دستی و هنرهای سنتی این استان را کانون توجه و جذب سرمایه های خارجی قرار داده است، لکن برای تحقق اهداف و جذب سرمایه های بیشتر نیازمند برنامه ریزی ها و سیاستگذاری های کلان و تسهیل کننده بیشتری در سطح ملی هستیم تا نهایت بهره برداری مؤثر از ظرفیت ها و فرصت ها صورت پذیرد.

براساس بررسی های انجام شده و اطلاعات موجود ، در حال حاضر اتباع کشور افغانستان و کشور عربی حوزه خلیج فارس بیشترین تعداد و حجم سرمایه گذاری گردشگری و هتلداری را در استان به خود اختصاص داده اند و در این ارتباط60 %سرمایه گذاران از اتباع کشور افغانستان هستند که بالغ بر 70 درصد حجم سرمایه گذاری را دارند.

تعداد 7 طرح از پروژه های در دست ساخت با حجم سرمایه گذاری حدود750 میلیارد تومان متعلق به اتباع خارجی بوده و حدود 25 تأسیسات گردشگری نظیر (هتل، هتل آپارتمان، مهمانپذیر، خانه مسافر و شرکت خدمات مسافرتی)نیز در حال فعالیت هستند (با اشتغال زایی حدود 500 نفر)

در استان خراسان رضوی همه ارکان بخش دولتی و خصوصی تأثیر گذار در تلاش هستند تا از طریق برنامه ریزی و اقدامات مؤثر همچون اعزام هیأت های تجاری، بازاریابی- حضور در رویدادهای مرتبط نظیر نمایشگاههای داخلی و خارجی، اجلاس ها، همایش ها و نشست های تخصصی داخلی و بین المللی و ... تعداد و حجم سرمایه گذاری را در سه بخش کشاورزی، صنعت و خدمات (گردشگری) ارتقاء دهند.

تهیه و تدوین آلبوم فرصت های سرمایه گذاری در سه بخش میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و تعیین 130 فرصت و رونمایی از آن در همایش منطقه ای شرق کشور در هجدهم مهرماه  1398 در مشهد، برنامه ریزی برای اجلاس بین المللی سرمایه گذاری استان خراسان رضوی در اسفند 98 و انجام پژوهشی تحت عنوان امکان سنجی جذب سرمایه گذاران ایرانی مقیم خارج از کشور به استان توسط مؤسسات پژوهشی از جمله اقدامات قابل توجه در این ارتباط است.

لکن فرایندهای صدور مجوزهای کسب و کار و تمدید آن ها همچنان در صدر چالش های حوزه سرمایه گذاری به ویژه سرمایه گذاری خارجی است و بایستی اهتمام ویژه ای برای تسهیل و کوتاه تر شدن آن معمول گردد که البته در این خصوص با توجه به رویکرد اجرایی و حمایتی استاندار محترم، فرایندهای اجرایی سه حوزه کشاورزی، صنعت و گردشگری طی جلسات متعدد بررسی و پیشنهادهایی جهت اصلاح آن تدوین و مصوب شده است که با عنایت به ابلاغ ملی برخی فرایندها به ویژه فرایندهای مربوط به تأسیسات گردشگری، تائید وابلاغ آن در سطح ملی بسیار کارگشا خواهد بود.

لذا با توجه به مسائل پیش گفته شده و شواهد و قراین موجود، پیشنهادات ذیل جهت تقوَیت حوزه سرمایه گذاری گردشگری ارائه می شود:

  • طراحی، اعمال و اجرای پنجره واحد خدمات الکترونیک به معنای واقعی، همه گیر و سیستمی آن در کشور به نحوی که از صفر تا صد فرایند الکترونیکی شده و کلیه دستگاه های ذیربط و طرف استعلام میراث فرهنگی و گردشگری ملزم به ارائه پاسخ استعلام ها در زمان مشخص و به صورت الکترونیکی و شفاف باشند.
  • چاره اندیشی در خصوص نحوه ورود ارز ونحوه انجام آن توسط اتباع خارجی جهت سرمایه گذاری و پیش بینی ضمانت سرمایه گذاری توسط دستگاه های تاثیر گذار به ویژه سازمان سرمایه گذاری و کمک های  اقتصادی و فنی با کمک سایر وزارتخانه های ذیربط در جهت جلوگیری از ریزش سرمایه گذاری ها.
  • کاهش مبالغ مربوط به جریمه تمدید پروانه های کار و افزایش مدت زمان تأخیر در تمدید (به طور مثال تا دو ماه تاًخیر به دلایل موجه و قابل قبول، از هرگونه اعمال جریمه معاف شود.)
  • تدوین، تصویب و ابلاغ ساز و کارهای تأسیس شرکت های کارگزاری سرمایه گذاری جهت بازاریابی فرصت های سرمایه گذاری ، شناسایی سرمایه گذاران توانمند، جذب و راهنمایی آنها به عنوان بازوان مرکز سرمایه گذاری استان ها که مساعدت و همراهی سازمان سرمایه گذاری و کمک های  اقتصادی فنی ایران را می طلبد.       
  • تفویض اختیار امور مربوط به صدور و تمدید پروانه اقامت  سرمایه گذاران خارجی به استان ها در جهت کمتر شدن تردد به پایتخت ، کوتاه تر شدن فرایند ها و سهولت بیشتر انجام امور که می تواند پس از بررسی و امکان سنجی های قبلی توسط مراجع ملی میَسر گردد.
  • تسریع در ابلاغ آیین نامه جدید مراکز خدمات و سرمایه گذاری استان ها
  • تدوین و ابلاغ دستور العمل اجرایی مربوط به اقامت 5 ساله با سرمایه گذاری 250 هزار دلاری به منظور شفاف شدن ابهامات موجود در تصویب نامه هیئت وزیران
  • اصلاح و تجدید نظر در مواد 30 و 40 لایحه پیشنهادی قانون ثبت شرکت ها در خصوص عمل متقابل کشور در ثبت شرکت اتباع خارجی و مدت فعالیت شرکت توسط سازمان سرمایه گذاری و اعلام آن به مجلس شورای اسلامی.

به نظر می رسد با کمی اصلاحات حقوقی و فرایندی با کمک تمام دستگاه های اجرایی مرتبط و پیاده سازی پنجره واحد خدمات الکترونیک جامع و همچنین توزیع برخی امور اجرایی در سطح استان ها و تفویض های موردی و کارشناسی شده بتوان بخش عمده ای از چالش های سرمایه گذاران حوزه های تأثیر گذار به ویژه در بخش گردشگری را کاهش و شاهد سرعت و افزایش روند سرمایه گذاری بود.